ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ ನ್ಯೂಸ್, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ:
ಮಂಗಳೂರಿನ ದಸರಾ; ಶಾರದಾ ಮಹೋತ್ಸವದಿಂದ ಜನೋತ್ಸವದವರೆಗೆ:… ಮಂಗಳೂರಿನ ದಸರಾ ಕರ್ನಾಟಕದ ದಸರಾ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೈಸೂರಿನ ದಸರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ರಾಜವೈಭವ ಮತ್ತು ಜಂಬೂಸವಾರಿ, ಕೊಡಗಿನ ಮಡಿಕೇರಿ ದಸರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಕರಗ ಹಾಗೂ ದಶಮಂಟಪಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಮಂಗಳೂರು ದಸರೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ, ನವದುರ್ಗೆಯರ ಪೂಜೆ, ಕುದ್ರೋಳಿ ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಭವ್ಯ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಮಂಗಳೂರಿನ ಕುದ್ರೋಳಿ ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು 1912ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಾವಳಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಶಾರದಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಕ್ರಮೇಣ ವಿಶಾಲ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಮಂಗಳೂರು ದಸರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಗುರುತಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಂಗಳೂರು ದಸರೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಕುದ್ರೋಳಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಕರಾವಳಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದುಕಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಂಗಳೂರು ದಸರೆಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ಮಹೋತ್ಸವವಿದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಪರಂಪರೆ ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಮತ್ತು ನವದುರ್ಗೆಯರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾದ ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯು ಈ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಪೂಜೆ, ಭಜನೆ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಕ್ರಮೇಣ ನಗರದ ಜನಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ವಿಶಾಲ ಜನೋತ್ಸವದ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಭಕ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿರುವುದೇ ಮಂಗಳೂರು ದಸರೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಮಂಗಳೂರು ದಸರೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಾಲಯದ ಉತ್ಸವವೆಂದು ಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಂಗಳೂರಿನ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು ನಗರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು ಎಂಬ ನಗರದ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೂ ಮಂಗಳಾದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಗರದ ವಿವಿಧ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕರಾವಳಿಯ ನವರಾತ್ರಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ವಿಶಾಲ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಂಗಳೂರು ದಸರೆಯ ಹಿಂದೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಹಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ದೇವತಾ ಆರಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಆಚರಣೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಬೆರೆತಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿದೆ.
ಮಂಗಳೂರು ದಸರೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಮನಮೋಹಕ ಮತ್ತು ಜನರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಭವ್ಯ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೀಪಾಲಂಕಾರದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಈ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕಲಾತಂಡಗಳು, ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಗಳು, ಅಲಂಕೃತ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದೃಶ್ಯರೂಪಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ಜೊತೆಗೆ ನವದುರ್ಗೆಯರ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿವೆ. ಮೆರವಣಿಗೆ ಸಾಗುವ ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಸೇರಿ ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೀದಿಗಳೇ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಸವದ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ದೇವಾಲಯದೊಳಗಿನ ಭಕ್ತಿ ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಭ್ರಮವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಮಂಗಳೂರು ದಸರೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ.
ಮಂಗಳೂರು ದಸರೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸುವುದು ಕರಾವಳಿಯ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು. ಅದರಲ್ಲೂ ಪಿಲಿನಲಿಕೆ ಅಥವಾ ಹುಲಿವೇಷಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಹುಲಿಯ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿಕೊಂಡು, ಹುಲಿಯ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಾ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವ ಈ ಜನಪದ ಕಲಾಪ್ರಕಾರ ಕರಾವಳಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಾಗಿದೆ. ನವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಿಲಿನಲಿಕೆ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ವಾದ್ಯಗಳ ಸದ್ದು, ಕಲಾವಿದರ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಜನರ ಉತ್ಸಾಹದ ನಡುವೆ ಹುಲಿವೇಷದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಜೀವಂತಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಂಗಳೂರು ದಸರೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿಯ ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪರಸ್ಪರ ಬೆರೆತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಉತ್ಸವದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ.
ಕುದ್ರೋಳಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದಸರೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಾಮಾಜಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಉತ್ಸವವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಉತ್ಸವವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ಜನರು ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುವುದು ಇದರ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗದೆ, ನಗರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಜನರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉತ್ಸವವಾಗಿಯೂ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಆಚರಣೆಯಿಂದ ನಗರದ ಉತ್ಸವದವರೆಗೆ ನಡೆದಿರುವ ಈ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಂಗಳೂರು ದಸರೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಮಂಗಳೂರು ದಸರೆಯ ಅಂತಿಮ ಹಂತವಾದ ವಿಸರ್ಜನಾ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ ಉತ್ಸವದ ಅತ್ಯಂತ ಭವ್ಯ ಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಾಗ ಮಂಗಳೂರಿನ ಬೀದಿಗಳು ಬೆಳಕು, ಸಂಗೀತ, ವಾದ್ಯ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವಿವಿಧ ಕಲಾತಂಡಗಳು, ಜನಪದ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ತಂಡಗಳು ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಸೊಬಗನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೆರವಣಿಗೆ ಸಾಗುವ ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಜನರು ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಗ್ರಹಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಂತ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಉತ್ಸವದ ನೆನಪು ಜನಮನದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಂಗಳೂರು ದಸರೆಯ ವಿಸರ್ಜನೆಯೂ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಯ ಅಂತ್ಯವಲ್ಲ. ಅದು ನಗರದ ಜನರನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅನುಭವದ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ದಸರಾ ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಅದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಆರಾಧನೆ, ಅರಮನೆ, ರಾಜಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಜಂಬೂಸವಾರಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದರೆ, ಕೊಡಗಿನ ಮಡಿಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕರಗೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ದಶಮಂಟಪಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ, ನವದುರ್ಗೆಯರ ಪೂಜೆ, ಕುದ್ರೋಳಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವ, ಪಿಲಿನಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಭವ್ಯ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ದಸರಾ ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯ ಉತ್ಸವವಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಪ್ರದೇಶವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಇತಿಹಾಸ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಜನಪದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದಸರೆಯನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಈ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಸರಾ ಪರಂಪರೆಯ ಕರಾವಳಿ ರೂಪವಾಗಿದೆ.
ಮಂಗಳೂರು ದಸರೆಯ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಒಂದು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅದು ದೇವಾಲಯದೊಳಗಿನ ಶಾರದಾ ಮಹೋತ್ಸವದಿಂದ ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿನ ಜನೋತ್ಸವದವರೆಗೆ ಸಾಗಿರುವ ಪಯಣ. ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಅದರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ, ನವದುರ್ಗೆಯರ ಪೂಜೆ ಅದರ ಧಾರ್ಮಿಕ ವೈಭವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಲಿನಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು ಕರಾವಳಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸೊಗಡನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ. ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಉತ್ಸವವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಕೇವಲ ನವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಭಕ್ತಿ, ಜ್ಞಾನ, ಜನಪದ ಕಲೆ, ನಗರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ.
ಮೈಸೂರಿನ ದಸರೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಪರಂಪರೆಯ ವೈಭವ ಕಾಣಿಸಿದರೆ, ಮಂಗಳೂರು ದಸರೆಯಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿಯ ಜನಜೀವನದ ವೈವಿಧ್ಯ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ಶಾಂತ ಸ್ವರೂಪ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ನವದುರ್ಗೆಯರ ಶಕ್ತಿ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಪಿಲಿನಲಿಕೆಯ ಜನಪದ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದಾಗಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಭವ್ಯ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ. ದೇವಾಲಯದ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಾಗರದ ನಡುವೆ ಸಾಗುವ ಈ ಉತ್ಸವವು ಕರಾವಳಿಯ ಬದುಕಿನ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಚಿತ್ರಪಟದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ ಶಾರದಾ ಮಹೋತ್ಸವದಿಂದ ಜನೋತ್ಸವದವರೆಗೆ ಬೆಳೆದಿರುವ ಜೀವಂತ ಕರಾವಳಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.
ಲೇಖನ: ಡಾ. ಜಿ.ವಿ. ಮಂಜುನಾಥ, ಉಪನ್ಯಾಸಕರು, ಕೊಟ್ರೆ ನಂಜಪ್ಪ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ.
