ವಿಶ್ವ ಮಧುಮೇಹ ದಿನ – ಅರಿವಿನ ಬೆಳಕೇ ಆರೋಗ್ಯದ ರಕ್ಷಾಕವಚ
ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ ನ್ಯೂಸ್, ಮೈಸೂರು
ನವೆಂಬರ್ ೧೪ – ವಿಶ್ವ ಮಧುಮೇಹ ದಿನ
ಸಿಹಿಯ ಮೋಹಕೆ ಮಿತಿಯಿರಲಿ
ಆಹಾರದ ಕ್ರಮಕೆ ಕಾಳಜಿಯಿರಲಿ
ನಡಿಗೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ ದಿನವೂ ಇರಲಿ
ಆರೋಗ್ಯದ ಬದುಕು ನಮ್ಮದಾಗಲಿ.
ಮನುಷ್ಯನ ಆರೋಗ್ಯವೇ ಬದುಕಿನ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸಂಪತ್ತು. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ, ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡಗಳು ಅನೇಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಧುಮೇಹವೂ ಒಂದು. ಹೊರನೋಟಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಈ ಕಾಯಿಲೆ ದೇಹದ ಆಂತರಿಕ ಅಂಗಾಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿ ಗಂಭೀರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಧುಮೇಹದ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ ೧೪ರಂದು ವಿಶ್ವ ಮಧುಮೇಹ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಧುಮೇಹ ಎಂದರೇನು? ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಡಯಾಬಿಟಿಸ್ ಮೆಲ್ಲಿಟಸ್ (Diabetes Mellitus) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮೇದೋಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿ (Pancreas) ಅಗತ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಹಾರ್ಮೋನನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸದಿರುವುದು ಅಥವಾ ದೇಹದ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಅನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವುದು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯ ಮೂಲ ಕಾರಣ. ಇನ್ಸುಲಿನ್ ರಕ್ತದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಅನ್ನು ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾದಾಗ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೈಪರ್ಗ್ಲೈಸೀಮಿಯಾ (Hyperglycemia) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವಿಶ್ವ ಮಧುಮೇಹ ದಿನದ ಆರಂಭದ ಇತಿಹಾಸವೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಧುಮೇಹ ಒಕ್ಕೂಟ (International Diabetes Federation – IDF) ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ (WHO) ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಈ ದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದವು. ಮಧುಮೇಹದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ನವೆಂಬರ್ ೧೪ನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ವಿಶ್ವ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿತು. ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಸರ್ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಬ್ಯಾಂಟಿಂಗ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವಾದ ನವೆಂಬರ್ ೧೪ನ್ನು ಈ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ೨೦೨೬ರ ಅಭಿಯಾನದ ಆಶಯ ‘ಮಧುಮೇಹದ ಕುರಿತು ಆರಂಭಿಕ ಕ್ರಮ’ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.
ಮಧುಮೇಹದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಧಗಳಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಟೈಪ್–೧ ಮಧುಮೇಹ. ಇದರಲ್ಲಿ ದೇಹದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಮೇದೋಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿಯ ಬೀಟಾ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಇಂತಹವರಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಗತ್ಯ. ಎರಡನೆಯದು ಟೈಪ್–೨ ಮಧುಮೇಹ. ಇದರಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಇನ್ಸುಲಿನ್ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಪ್ರತಿರೋಧ (Insulin Resistance) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಅಧಿಕ ದೇಹತೂಕ, ಹೊಟ್ಟೆಯ ಸುತ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಸಂಗ್ರಹ, ವ್ಯಾಯಾಮದ ಕೊರತೆ, ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಅನುವಂಶಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇದರ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂರನೆಯದು ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಮಧುಮೇಹ (Gestational Diabetes). ಗರ್ಭಿಣಿಯರಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಿದು. ಸೂಕ್ತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಈ ಕಾಯಿಲೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇಂದು ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸವಾಲಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಧುಮೇಹ ಒಕ್ಕೂಟದ ೨೦೨೫ರ ಹನ್ನೊಂದನೇ ಮಧುಮೇಹ ಅಟ್ಲಸ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ೨೦೨೪ರಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ೨೦ರಿಂದ ೭೯ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಸುಮಾರು ೫೮೯ ದಶಲಕ್ಷ ವಯಸ್ಕರು ಮಧುಮೇಹದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಒಂಬತ್ತು ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಈ ಕಾಯಿಲೆ ಇದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದೇ ವಯೋಮಾನದ ಸುಮಾರು ೮೯.೮ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಮಧುಮೇಹ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು ೨೫೨ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ತಮಗೆ ಮಧುಮೇಹವಿರುವುದೇ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ೨೦೫೦ರ ವೇಳೆಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಖ್ಯೆ ೮೫೩ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಬಹುದು ಎಂಬುದು ವರದಿಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆ.
ಮಧುಮೇಹವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಗಂಭೀರವಾಗಬಹುದು. ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಕಾಯಿಲೆ, ಹೃದಯಾಘಾತ, ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು, ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ವೈಫಲ್ಯ, ಕಣ್ಣಿನ ರೆಟಿನೋಪತಿ, ದೃಷ್ಟಿಹೀನತೆ ಮತ್ತು ನರಮಂಡಲದ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಾದಗಳ ನರಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿ ಗಾಯವಾದರೂ ನೋವು ತಿಳಿಯದಿರಬಹುದು. ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಗಾಯ ವಾಸಿಯಾಗದೆ ಸೋಂಕು ಉಂಟಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಂಗಚ್ಛೇದನದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಎದುರಾಗಬಹುದು. ಅತಿಯಾದ ಬಾಯಾರಿಕೆ, ಪದೇಪದೇ ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ, ಅತಿಯಾದ ಹಸಿವು, ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ತೂಕ ಇಳಿಯುವುದು, ಸುಸ್ತು ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿ ಮಂಜಾಗುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಆದರೆ ಟೈಪ್–೨ ಮಧುಮೇಹದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು.
ಹಾಗಾದರೆ ಪರಿಹಾರವೇನು? ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಪತ್ತೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಉಪವಾಸ ರಕ್ತದ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಪರೀಕ್ಷೆ (Fasting Blood Glucose), ಊಟದ ನಂತರದ ರಕ್ತದ ಸಕ್ಕರೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಕಳೆದ ಎರಡು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಸರಾಸರಿ ರಕ್ತದ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಎಚ್ಬಿಎ೧ಸಿ (HbA1c) ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮಧುಮೇಹದ ಅಪಾಯವಿರುವವರು ನಿಯಮಿತ ತಪಾಸಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕು. ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ನಾರಿನಂಶ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ತರಕಾರಿಗಳು, ಸೊಪ್ಪು, ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಧಾನ್ಯಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ಸಕ್ಕರೆ ಪಾನೀಯಗಳು, ಅತಿಯಾದ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳು, ಸಂಸ್ಕರಿತ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕರಿದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಬೇಕು. ದೇಹದ ತೂಕವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಾರಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ೧೫೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವೇಗದ ನಡಿಗೆಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಧೂಮಪಾನ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ಸೇವನೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
ಮಧುಮೇಹಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇಲ್ಲ. ವೈದ್ಯರು ರೋಗಿಯ ವಯಸ್ಸು, ಕಾಯಿಲೆಯ ಸ್ವರೂಪ, ರಕ್ತದ ಸಕ್ಕರೆ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಇತರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಔಷಧಿ ಅಥವಾ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಯಂ ಔಷಧೋಪಚಾರ, ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾತ್ರೆ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನೇ ನಂಬುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ. ನಿಯಮಿತ ರಕ್ತದ ಸಕ್ಕರೆ ತಪಾಸಣೆ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಮತ್ತು ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಕಣ್ಣಿನ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾರ್ಯಪರೀಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ಪಾದಗಳ ಆರೈಕೆಯೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ.
ವಿಶ್ವ ಮಧುಮೇಹ ದಿನಾಚರಣೆಯಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಪ್ರಯೋಜನವೇನು? ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ. ಜನರಿಗೆ ಕಾಯಿಲೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದು, ಆರಂಭಿಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು, ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಧುಮೇಹಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ ಹಾಗೂ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ. ಮಧುಮೇಹ ಇರುವವರು ಕೀಳರಿಮೆ ಪಡಬೇಕಿಲ್ಲ. ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಆಹಾರ, ವ್ಯಾಯಾಮ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಿಂದ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಜೀವನ ನಡೆಸಬಹುದು.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಮಧುಮೇಹವು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದಾದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕಾಯಿಲೆ. ಅದರ ಅಪಾಯವನ್ನು ಅರಿತು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುವುದೇ ಜಾಣತನ. ಕಾಯಿಲೆ ಬಂದ ನಂತರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಾಯಿಲೆ ಬರುವ ಮುನ್ನವೇ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಹೊಂದಿದ ಕುಟುಂಬವೇ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಸಮಾಜದ ಅಡಿಪಾಯ. ಈ ವಿಶ್ವ ಮಧುಮೇಹ ದಿನದಂದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಒಂದು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡೋಣ. ನಿಯಮಿತ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಿಸೋಣ, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸೋಣ, ಪ್ರತಿದಿನ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಸಮಯ ಮೀಸಲಿಡೋಣ. ಆರೋಗ್ಯದ ಅರಿವು ನಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ, ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯೇ ಮಧುಮೇಹದ ವಿರುದ್ಧದ ಮೊದಲ ರಕ್ಷೆ.
ಲೇಖನ-ಕೆಎಸ್ ಪ್ರಮೋದ್ ಕುಮಾರ್, ಮೈಸೂರು.




